Başlangıçtan Sisteme, Bir Trader'ın Yolculuğu
1. Bir Kararla Başladı
Yirmi yaşında, fırsat eşitliğinin olmadığını düşündüğü ülkesinden ayrılıp yurt dışına gider. Dil bilmez, kültürü tanımaz; hayatta kalmak için bir fast food restoranında çalışır. Elleri yağ kokar ama bir şeyi vardır: zamanı. Akşamları dil çalışır, sonunda muhasebe-finans alanında bir işe başlar. Hayat güzeldir, ta ki çalışma izninin reddedildiği mektup gelene dek.
Yıllar, çeşitli işler, küçük bir işletme. Derken beden konuşur: romatizmal bir hastalık. İşini değerinin altında devreder, ülkesine döner. Aklında tek bir soru vardır: "Bundan sonra ne?" Masa başında, kendi kendine yapabileceği bir iş arar. Ve bir gün internette bir videoyla karşılaşır: "Dört işlem. Okuma yazma bilen herkes borsada para kazanabilir." Durur. İzler. Tekrar izler. Ve kursa kaydolur.
2. Sekiz Saatlik Trader, ve İlk Tokat
Sekiz saatlik bir kursun sonunda kendini "trader" sanır. Grafikler, formasyonlar, temel kavramlar... İçinde sahte ama güçlü bir güven vardır. Bunun bir adı bile var: Dunning-Kruger etkisi, en az bilenin kendini en çok bilen sanması. İlk işlemlerini kârla kapatır; üzerine öyle bir hava gelir ki "piyasa yanılıyor, ben yanılmam" der.
Sonra o tokat gelir: tek bir işlemde sermayesinin yarısı gider. Ekranı kapatıp açar, hesaba bakar, rakam değişmez. Donar. Nobel'li Kahneman'ın "kayıp aversiyonu" tam da budur: kaybın acısı, aynı kazancın mutluluğundan iki kat güçlüdür. İçinde tek bir ses fısıldar: "İntikamımı alacağım."
3. İndikatör Cenneti ve Kontrol Yanılsaması
İntikam hırsıyla indikatörlere gömülür. Hareketli ortalamalar, Bollinger, RSI, MACD, Fibonacci... Ekranı bir kimya laboratuvarına döner, fiyatı görmek imkânsız hâle gelir. Her şey ölçülüyor, hesaplanıyor gibi görünür ve bu, tehlikeli bir histir: kontrol yanılsaması.
Bir yandan da onay ön yargısı çalışır: "AL" sinyali arar, bulur; "SAT" diyen indikatörü "gecikmeli" diye görmezden gelir. Bilgi arttıkça öz güven artar ama doğruluk artmaz. Zirvededir, ve o emin oluş onu kör eder. Sonunda formasyon ve indikatörler aynı anda "AL" der. Bingo der ve adımı atar. Piyasa cevabını henüz vermemiştir.
4. O Küçük Mavi Yuvarlak
Yüklü miktarda alım yapar. Pozisyon iyi ilerler, ekrandan ayrılamaz. Tam o sırada dünya değişir: önce uzak bir şehirde bir hastalık, sonra bir ülke, sonra karantinalar. Piyasalar gerilir. Sabaha karşı Uzak Doğu kıpkırmızıdır. Plan yapar: borsa açılır açılmaz satacaktır.
Borsa GAP'li açılır. Fiyat, sat emrinin çok altında ışınlanmıştır; arada düz bir boşluk. Emir girer, olmaz. Tekrar girer, olmaz. Ekran donar. Ortada o küçük mavi dönen yuvarlak, "yükleniyor" sembolü. Her dönüşte para erir, o sadece izler. Finansal bir enkazın altındadır.
5. Dip Nokta, Aslında Bir Başlangıçtır
Ardından kimseye söyleyemediği bir karanlık gelir. Tanı nettir: majör depresyon. Romatizması tavan yapar, beden sustuğunu fiziksel ağrıya çevirir. En kişisel itirafı da burada: o dönemde kız kardeşi için biriktirdiği altınları bozdurup sermaye yapar. Dip noktadır.
Sonra bir cümleyle karşılaşır: "Başarının bedelini bir dönem için ödemeyenler, başaramamanın bedelini bir ömür boyu öderler." Durur. O an "şimdi ödemeyi" seçer. Çünkü dip nokta, doğru yaşanırsa bir aydınlanmadır: kaybedecek bir şey kalmayınca korku azalır, öğrenmeye açıklık artar. Ve tam orada sistemle, algo trade ve grid trading ile tanışacaktır.